۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ - یک تحلیل گسترده بر روی صدها هزار پرونده پزشکی نشان داده است که دسته‌های جدید داروهای ضددیابت با خطر‌های متفاوتی در بروز بیماری‌های خودایمنی مرتبط هستند. در حالی که آگونیست‌های گیرنده  GLP-1و مهارکننده‌های  SGLT-2نرخ ابتلا به بیماری‌های خودایمنی مشابهی را نشان دادند، آگونیست‌های گیرنده GLP-1 در مقایسه با مهارکننده‌های  DPP-4در چندین وضعیت خودایمنی تفاوت داشتند. این یافته‌ها حاکی از آن است که داروهای ضددیابت ممکن است اثرات ایمنی‌شناختی (ایمونولوژیک) متمایزی داشته باشند که انجام تحقیقات بیشتر برای روشن شدن مکانیسم‌های زمینه‌ای و اهمیت بالینی آن‌ها را ضروری می‌سازد.

این یافته‌ها که در مجلۀ  ACR Open Rheumatologyتوسط آرژون ماهان از دانشکده پزشکی هاروارد و همکارانش منتشر شده است، پروفایل‌های ایمنیِ بیماری های اتوایمیون سه دسته از داروهای پرکاربرد کاهنده گلوکز را در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مقایسه کرده است.

محققان با استفاده از داده‌های پرونده الکترونیک سلامت (EHR) از ۱۵۲ سازمان مراقبت‌های بهداشتی در شبکه TriNetX(بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳)، کارآزمایی‌های شبیه‌سازی‌شده‌ای را روی بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام دادند که درمان خود را با یکی از داروهای مهارکننده DPP-4، آگونیست‌های گیرنده  GLP-1یا مهارکننده‌های SGLT-2(به عنوان تک‌درمانی) آغاز کرده و فاقد بیماری خودایمنی قبلی بودند.

پس از به‌کارگیری روش «تطبیق امتیاز تمایل» برای متعادل‌سازی ویژگی‌های بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، یافته‌های آزمایشگاهی و مصرف دارو، مطالعه مجموعه‌های بزرگی از جفت‌های تطبیق‌یافته را مقایسه کرد (شامل ۱۱۸,۴۱۹ جفت  DPP-4با GLP-1، ۱۰۲,۸۱۰ جفت  DPP-4با SGLT-2 و ۱۰۵,۸۶۹ جفت  GLP-1با SGLT-2). پیامد اصلی، میزان بروز بیماری‌های خودایمنی طی سه سال بود که شامل بیماری‌هایی نظیر پسوریازیس، آرتروز پسوریاتیک، روماتیسم مفصلی، اسکلروز سیستمیک، درماتومیوزیت، تیروئیدیت خودایمنی، مولتیپل اسکلروز و پمفیگویید بولوز بود.

یافته‌های کلیدی به شرح زیر است:

·  در مقایسه با آگونیست‌های گیرنده GLP-1، مصرف مهارکننده‌های  DPP-4با خطر کمتر ابتلا به "پسوریازیس" همراه بود.

·  استفاده از مهارکننده‌های  DPP-4در مقایسه با آگونیست‌های GLP-1 با کاهش خطر "آرتروز پسوریاتیک" نیز مرتبط بود.

·  بیماران تحت درمان با  DPP-4نسبت به کسانی که با آگونیست‌های  GLP-1درمان می‌شدند، خطر کمتر ابتلا به "تیروئیدیت خودایمنی" داشتند.

·  مصرف مهارکننده‌های  DPP-4در مقایسه با آگونیست‌های  GLP-1با خطر بالاتر ابتلا به "درماتومیوزیت" همراه بود.

·  خطر ابتلا به "پمفیگویید بولوز" در میان بیماران تحت درمان با DPP-4 بیشتر از کاربران آگونیست‌های  GLP-1بود.

·  محققان همچنین دریافتند که مصرف مهارکننده‌های  DPP-4نسبت به آگونیست‌های  GLP-1با افزایش خطر ابتلا به "آرتریت سلول غول‌پیکر (Giant cell arteritis)" همراه است.

·  هیچ تفاوت معناداری در خطر بیماری‌های خودایمنی بین آگونیست‌های  GLP-1و مهارکننده‌های  SGLT-2مشاهده نشد که نشان‌دهنده پروفایل ایمنی کلی مشابه آن‌هاست.

نویسندگان محدودیت‌هایی از جمله طراحی مطالعه مشاهده‌ای، احتمال وجود عوامل مخدوش‌کننده باقی‌مانده، نقص در داده‌های مربوط به استعمال دخانیات، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، مدت زمان ابتلا به دیابت و عدم وجود گروه کنترل (بدون درمان) را ذکر کردند. بنابراین، این یافته‌ها بیانگر تفاوت‌های نسبی بین دسته‌های دارویی است، نه اثر مطلق آن‌ها بر خطر بیماری‌های خودایمنی.

محققان اظهار داشتند که این یافته‌ها سیگنال‌های ایمنیِ مقایسه‌ایِ نوینی را ارائه می‌دهند که می‌تواند به انتخاب داروی ضددیابت کمک کند و زمینه‌ساز مطالعات مکانیسم‌شناختی و آینده‌نگر در مورد اثرات ایمنی‌شناختی این داروها باشد.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/newer-antidiabetic-drugs-show-different-autoimmune-disease-risk-profiles-suggests-study-174804